Proksimal Humerus, Humerus Şaft ve Humerus Distal Uç Kırıkları Nedir?

Humerus (kol kemiği), omuz ile dirsek arasında yer alan üst ekstremitenin en uzun kemiğidir. Bu kemikte oluşan kırıklar, bulunduğu bölgeye göre proksimal humerus (omuza yakın), humerus şaftı (orta bölüm) ve humerus distal ucu (dirseğe yakın) kırıkları olarak sınıflandırılır. Her bölgenin anatomik yapısı ve tedavi yaklaşımı farklıdır.

İçindekiler:

Bu kırıklar; düşmeler, trafik kazaları, spor yaralanmaları ve yüksek enerjili travmalar sonucunda gelişebilir. Yaşlı bireylerde kemik erimesi (osteoporoz) nedeniyle basit düşmeler sonrasında da görülebilir. Doğru tedavi edilmediğinde omuz veya dirsek hareketlerinde kalıcı kısıtlılık, yanlış kaynama, sinir yaralanmaları ve fonksiyon kaybına yol açabilir.

Humerus Kırıkları Neden Olur?

Kol kemiği kırıkları birçok farklı nedenle oluşabilir.

En sık görülen nedenler

Omuz veya kol üzerine düşme
Trafik kazaları
Motosiklet kazaları
Spor yaralanmaları
İş kazaları
Yüksekten düşme
Direkt darbe
Osteoporoz
Patolojik kırıklar (kemik tümörleri)

Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler kırığın yerine ve şiddetine göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler

Şiddetli kol ağrısı
Omuz veya dirseği hareket ettirememe
Kolu kaldıramama
Şişlik
Morarma
Şekil bozukluğu
Kolda kısalık hissi
Hareket sırasında çıtırtı hissi
Parmaklarda uyuşma veya güç kaybı (sinir yaralanması varsa)

Kimlerde Daha Sık Görülür?

Risk altında bulunan kişiler:

İleri yaş bireyler
Osteoporoz hastaları
Temas sporları yapan sporcular
Bisiklet ve motosiklet kullanıcıları
İnşaat ve ağır işlerde çalışanlar
Trafik kazası geçiren kişiler

Humerus Kırıkları Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile konulur.

Fizik Muayene

Muayenede;

Ağrılı bölge değerlendirilir.
Omuz ve dirsek hareket açıklığı incelenir.
Şekil bozukluğu kontrol edilir.
Damar ve sinir muayenesi yapılır.

Direkt Röntgen

Kırığın yeri, tipi ve parçalanma derecesi değerlendirilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Eklem içine uzanan veya parçalı kırıklarda cerrahi planlama için ayrıntılı görüntü sağlar.

Manyetik Rezonans (MR)

Kas, tendon, bağ ve yumuşak doku yaralanmalarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Humerus Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi; kırığın yerine, yer değiştirme miktarına, hastanın yaşına ve aktivite düzeyine göre planlanır.

Cerrahi Dışı Tedavi

Yer değiştirmemiş kırıklarda şu yöntemler uygulanabilir:

Kol askısı
Fonksiyonel humerus breysi
Ağrı kontrolü
Soğuk uygulama
Erken kontrollü egzersiz
Fizik tedavi

Cerrahi Tedavi

Aşağıdaki durumlarda ameliyat önerilebilir:

Yer değiştirmiş kırıklar
Parçalı kırıklar
Açık kırıklar
Damar veya sinir yaralanmasının eşlik ettiği kırıklar
Eklem yüzünü bozan distal humerus kırıkları
Kaynamama riski bulunan kırıklar

Cerrahi tedavide anatomik plaklar, kilitli vidalar veya intramedüller çiviler kullanılabilir.

Ameliyat Nasıl Yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Kırık parçaları anatomik olarak hizalanır ve plak-vida veya intramedüller çivi ile sağlam şekilde tespit edilir. Amaç kemiğin doğru pozisyonda kaynamasını sağlayarak kol fonksiyonlarını korumaktır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

İlk günlerde kol askısı kullanılır.
Ağrı kontrolü sağlanır.
Kontrollü eklem hareketlerine başlanır.
Düzenli röntgen kontrolleri yapılır.
Fizik tedavi uygulanır.
Kemik kaynaması çoğu hastada 6-12 hafta içerisinde gerçekleşir.
Spor ve ağır işlere dönüş doktor kontrolünde planlanır.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen humerus kırıkları aşağıdaki sorunlara yol açabilir:

Yanlış kaynama
Kaynamama
Omuz veya dirsek hareket kısıtlılığı
Kronik ağrı
Kas güçsüzlüğü
Sinir hasarına bağlı fonksiyon kaybı
Erken eklem kireçlenmesi
Günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma

Humerus Kırıkları Önlenebilir mi?

Tamamen önlenemese de risk azaltılabilir.

Düşmeleri önleyici tedbirler alınması
Koruyucu spor ekipmanları kullanılması
Osteoporoz tedavisinin ihmal edilmemesi
Kas kuvvetini artıran egzersizler
Trafik kurallarına uyulması

Sık Sorulan Sorular

Humerus kırıkları ameliyatsız iyileşebilir mi?

Evet. Yer değiştirmemiş birçok humerus kırığı cerrahi gerektirmeden tedavi edilebilir.

Humerus şaft kırıklarında ameliyat her zaman gerekir mi?

Hayır. Bazı humerus şaft kırıkları fonksiyonel breys ile başarılı şekilde tedavi edilebilir. Cerrahi gerekliliği kırığın özelliklerine göre belirlenir.

Ameliyat sonrası plaklar çıkarılır mı?

Her hastada gerekmez. İmplant rahatsızlığı veya özel durumlarda çıkarılması değerlendirilebilir.

Kemik ne kadar sürede kaynar?

Çoğu hastada kemik kaynaması 6-12 hafta içerisinde gerçekleşir.

Fizik tedavi gerekli midir?

Evet. Omuz ve dirsek hareket açıklığını geri kazanmak için fizik tedavi büyük önem taşır.

Spor yapmaya ne zaman başlanabilir?

Kemik tamamen kaynadıktan ve doktor onayı alındıktan sonra kademeli olarak başlanabilir.

Hangi doktora başvurmalıyım?

Humerus kırıklarının tanı ve tedavisi için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanına başvurmanız önerilir.

Sonuç

Proksimal humerus, humerus şaftı ve humerus distal uç kırıkları; omuz, kol ve dirsek fonksiyonlarını doğrudan etkileyen önemli yaralanmalardır. Erken tanı, uygun tedavi ve düzenli rehabilitasyon sayesinde hastaların büyük çoğunluğu günlük yaşamına ve iş hayatına başarılı şekilde dönebilmektedir. Özellikle parçalı veya yer değiştirmiş kırıklarda modern plak-vida sistemleri ve intramedüller çiviler ile başarılı cerrahi sonuçlar elde edilmektedir.