Trokanterik Bursit Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Kalçanın dış kısmında hissedilen ağrı, günlük yaşamı olumsuz etkileyen yaygın ortopedik şikâyetlerden biridir. Bu ağrının en sık nedenlerinden biri Trokanterik Bursit, diğer adıyla Büyük Trokanter Ağrı Sendromu (Greater Trochanteric Pain Syndrome – GTPS) olarak bilinen rahatsızlıktır.

Kalça üzerine yatarken ağrı hissetmek, merdiven çıkarken zorlanmak veya uzun süre yürüdükten sonra kalçanın dış tarafında hassasiyet oluşması trokanterik bursitin belirtileri arasında yer alabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile hastaların büyük çoğunluğunda başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Trokanterik Bursit Nedir?

Bursa, kemikler ile kaslar ve tendonlar arasında bulunan, sürtünmeyi azaltan sıvı dolu küçük keseciklerdir.

Kalçanın dış kısmında bulunan trokanterik bursa, uyluk kemiğinin (femur) büyük trokanter adı verilen çıkıntısını korur. Bu bursanın iltihaplanması veya tahriş olması durumuna Trokanterik Bursit adı verilir.

Günümüzde birçok hastada yalnızca bursa değil, çevredeki tendonlar da etkilenebildiği için bu durum sıklıkla Büyük Trokanter Ağrı Sendromu (GTPS) başlığı altında değerlendirilmektedir.

Trokanterik Bursit Neden Oluşur?

Trokanterik bursit farklı nedenlerle gelişebilir.

Tekrarlayan Hareketler

Uzun süre yürümek, koşmak veya merdiven çıkmak kalça dış yüzeyindeki dokuların tahriş olmasına neden olabilir.

Yanlış Egzersiz Teknikleri

Yetersiz ısınma veya hatalı antrenman programları kalça çevresindeki dokular üzerinde aşırı yük oluşturabilir.

Travmalar

Kalça üzerine düşme veya doğrudan alınan darbeler bursanın iltihaplanmasına yol açabilir.

Kas ve Tendon Problemleri

Kalça çevresindeki kasların zayıflığı veya tendon hasarları bursa üzerindeki baskıyı artırabilir.

Bacak Boyu Farklılığı

Bacak uzunluklarının farklı olması yürüyüş mekaniğini bozarak kalçaya binen yükü artırabilir.

Omurga ve Diz Problemleri

Bel, diz veya ayak bileğindeki bazı rahatsızlıklar yürüyüş şeklini değiştirerek trokanterik bursit gelişimine katkıda bulunabilir.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

Trokanterik bursit her yaşta görülebilse de bazı kişilerde risk daha yüksektir.

Risk altında olan gruplar:

40 yaş üzerindeki bireyler
Kadınlar
Koşucular
Uzun mesafe yürüyen kişiler
Kalça cerrahisi geçiren hastalar
Bel ve diz problemi bulunan kişiler
Fazla kilolu bireyler

Trokanterik Bursitin Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler genellikle yavaş gelişir ve zamanla artabilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

Kalçanın dış tarafında ağrı
Kalça üzerine yatarken ağrı
Uzun süre yürüdükten sonra rahatsızlık
Merdiven çıkarken ağrı
Uzun süre ayakta kalınca şikâyetlerin artması
Kalça dış yüzeyinde hassasiyet
Hareket sırasında batma hissi
Uyluğun dış kısmına yayılan ağrı

Ağrı bazen dizin dış tarafına kadar yayılabilir.

Trokanterik Bursit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, hastanın öyküsü ve fizik muayenesi ile başlar.

Gerekli görüldüğünde aşağıdaki görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir:

Direkt röntgen
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
Ultrasonografi
Gerektiğinde diğer görüntüleme yöntemleri

Bu incelemeler, bursit ile birlikte görülebilecek tendon yaralanmalarını veya diğer kalça hastalıklarını değerlendirmeye yardımcı olur.

Trokanterik Bursit Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi planı hastanın şikâyetlerine, ağrının süresine ve altta yatan nedenlere göre belirlenir.

Ameliyatsız Tedavi

Hastaların büyük bölümünde cerrahi dışı yöntemlerle başarılı sonuçlar alınabilir.

Tedavi seçenekleri:

Aktivite düzenlenmesi
Dinlenme
Buz uygulaması
Fizik tedavi
Kalça çevresi kaslarını güçlendirme egzersizleri
Germe (esneme) egzersizleri
Doktor önerisiyle ağrı ve iltihap giderici ilaçlar
Gerektiğinde ultrason eşliğinde enjeksiyon tedavileri

Cerrahi Tedavi

Cerrahi tedavi nadiren gerekir.

Aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:

Uzun süre devam eden şikâyetler
Ameliyatsız tedaviye yanıt alınamaması
Eşlik eden ciddi tendon yaralanmaları
Kronik bursit

Cerrahi sırasında iltihaplı bursa çıkarılabilir ve gerekli durumlarda tendon onarımı yapılabilir.

Fizik Tedavinin Önemi

Trokanterik bursit tedavisinde fizik tedavi önemli bir yer tutar.

Program içerisinde;

Kalça kaslarını güçlendirme
Kalça çevresi germe egzersizleri
Denge çalışmaları
Yürüme eğitimi
Hareket kontrolü egzersizleri

yer alabilir.

Düzenli egzersiz, hastalığın tekrar etme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen trokanterik bursit zamanla;

Kronik kalça ağrısı
Günlük aktivitelerde zorlanma
Hareket kısıtlılığı
Uyku kalitesinde bozulma
Yürüme bozuklukları
Çevre tendonlarda hasar

gibi sorunlara yol açabilir.

Trokanterik Bursit Önlenebilir mi?

Riski azaltmak için şu önerilere dikkat edilebilir:

Düzenli egzersiz yapmak
Kalça çevresi kaslarını güçlendirmek
Egzersiz öncesi ısınmak
Sağlıklı vücut ağırlığını korumak
Uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınmak
Uygun ayakkabı kullanmak

Sık Sorulan Sorular

Trokanterik bursit kendiliğinden geçer mi?

Hafif vakalarda dinlenme ve aktivite düzenlenmesiyle şikâyetler azalabilir. Ancak uzun süren veya tekrarlayan ağrılarda uzman değerlendirmesi gereklidir.

Trokanterik bursit ameliyat gerektirir mi?

Hayır. Hastaların büyük çoğunluğu ameliyatsız yöntemlerle başarılı şekilde tedavi edilebilir. Cerrahi yalnızca seçilmiş hastalarda değerlendirilir.

Trokanterik bursit ile kalça kireçlenmesi aynı hastalık mıdır?

Hayır. Trokanterik bursit kalçanın dış tarafındaki yumuşak dokuları etkilerken, kalça kireçlenmesi eklem kıkırdağının aşınmasıyla gelişen farklı bir hastalıktır.

Trokanterik bursit tekrarlar mı?

Altta yatan nedenler devam ederse veya egzersiz programına uyulmazsa bazı hastalarda tekrar görülebilir. Düzenli kas güçlendirme ve uygun yaşam tarzı değişiklikleri bu riski azaltabilir.

Sonuç

Trokanterik bursit, kalçanın dış tarafında ağrıya neden olan ve yaşam kalitesini etkileyebilen yaygın bir ortopedik rahatsızlıktır. Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli rehabilitasyon ile hastaların büyük çoğunluğu günlük yaşamına ağrısız şekilde dönebilmektedir. Kalçanızın dış kısmında uzun süredir devam eden ağrı, üzerine yatamama veya yürürken artan hassasiyet gibi şikâyetleriniz varsa, ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurarak ayrıntılı değerlendirme yaptırmanız önerilir.