Karpal (Skafoid), Metakarpal (Boksör) ve Parmak Kırıkları Nedir?

El, günlük yaşam aktivitelerinde en sık kullanılan ve ince motor becerileri sağlayan karmaşık bir anatomik yapıya sahiptir. El bileğinde bulunan karpal kemikler, avuç içini oluşturan metakarpal kemikler ve parmak kemikleri (falankslar) travmalara bağlı olarak kırılabilir. Bu kırıklar arasında en sık görülenler skafoid kırığı, 5. metakarpal (boksör) kırığı ve parmak kırıklarıdır.

Kırığın tipi, yeri ve yer değiştirme miktarı tedavi planını belirleyen en önemli faktörlerdir. Doğru tedavi uygulanmadığında kavrama gücünde azalma, hareket kısıtlılığı, yanlış kaynama ve erken eklem kireçlenmesi gelişebilir.

Karpal, Metakarpal ve Parmak Kırıkları Neden Olur?

El kırıkları genellikle travma sonucunda meydana gelir.

En sık görülen nedenler

El üzerine düşme
Yumruk atma (Boksör kırığı)
Spor yaralanmaları
Trafik kazaları
İş kazaları
Parmakların sıkışması
Direkt darbe
Ezilme yaralanmaları

Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler kırığın bulunduğu kemiğe göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler

El veya parmakta ani ağrı
Şişlik
Morarma
Kavrama gücünde azalma
Parmak hareketlerinde kısıtlılık
Şekil bozukluğu
Dokunmakla hassasiyet
El bileği hareketlerinde ağrı
Parmaklarda dönme (rotasyon) deformitesi

Skafoid kırıklarında başparmak tarafındaki el bileğinde hassasiyet en önemli bulgulardan biridir.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

Risk grubunda bulunan kişiler:

Temas sporları yapan sporcular
Boks sporuyla ilgilenenler
İnşaat ve ağır işlerde çalışanlar
Bisiklet ve motosiklet kullanıcıları
Genç erişkinler
El üzerine düşen kişiler

Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile konulur.

Fizik Muayene

Muayenede;

Ağrılı bölge değerlendirilir.
Parmak dizilimi kontrol edilir.
Kavrama gücü incelenir.
Damar ve sinir muayenesi yapılır.

Direkt Röntgen

Kırığın tipi, yeri ve yer değiştirme miktarı değerlendirilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Skafoid ve parçalı kırıklarda ayrıntılı değerlendirme sağlar.

Manyetik Rezonans (MR)

Özellikle ilk röntgende görünmeyen skafoid kırıklarının tanısında oldukça değerlidir.

Karpal, Metakarpal ve Parmak Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kırığın yerine ve stabilitesine göre planlanır.

Cerrahi Dışı Tedavi

Yer değiştirmemiş kırıklarda;

Atel
Alçı
Parmak ateli
Ağrı kontrolü
Düzenli röntgen takibi
Fizik tedavi

uygulanabilir.

Cerrahi Tedavi

Aşağıdaki durumlarda ameliyat önerilebilir:

Yer değiştirmiş kırıklar
Skafoid kaynamama riski bulunan kırıklar
Açık kırıklar
Rotasyon deformitesi bulunan parmak kırıkları
Parçalı kırıklar
Eklem içine uzanan kırıklar

Cerrahi tedavide plak, vida, K-teli (Kirschner teli) veya kanüllü vida sistemleri kullanılabilir.

Ameliyat Nasıl Yapılır?

Ameliyat genel veya bölgesel anestezi altında gerçekleştirilir.

Kırık anatomik olarak düzeltilir ve uygun implantlarla sabitlenir. Skafoid kırıklarında çoğunlukla kanüllü kompresyon vidası kullanılırken, metakarpal ve parmak kırıklarında K-teli veya mini plak-vida sistemleri tercih edilebilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

El yüksekte tutulur.
Parmak hareketlerine erken başlanır.
Düzenli röntgen kontrolleri yapılır.
Fizik tedavi uygulanır.
Kemik kaynaması çoğu hastada 4-8 hafta içerisinde gerçekleşir.
Kavrama gücü zamanla yeniden kazanılır.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen kırıklar şu sorunlara yol açabilir:

Yanlış kaynama
Kaynamama
Kavrama gücünde azalma
Parmak deformitesi
El hareketlerinde kısıtlılık
Kronik ağrı
Skafoid avasküler nekrozu
Erken eklem kireçlenmesi

Önlenebilir mi?

Risk tamamen ortadan kaldırılamasa da şu önlemler faydalı olabilir:

Koruyucu spor ekipmanları kullanılması
El yaralanmalarından kaçınılması
İş güvenliği kurallarına uyulması
Düşmeleri önleyici tedbirler alınması
Kas kuvvetini artıran egzersizler

Sık Sorulan Sorular

Skafoid kırıkları neden önemlidir?

Skafoid kemiğinin kanlanması sınırlı olduğu için tedavi gecikirse kaynamama ve avasküler nekroz gelişme riski yüksektir.

Boksör kırığı ameliyatsız iyileşebilir mi?

Birçok boksör kırığı uygun açılanma varsa atel veya alçı ile tedavi edilebilir.

Parmak kırıkları eğri kaynar mı?

Uygun tedavi edilmezse rotasyon deformitesi ve eğri kaynama gelişebilir.

Ameliyat sonrası implantlar çıkarılır mı?

Her hastada gerekmez. Şikâyet oluşturursa değerlendirilerek çıkarılabilir.

Kemik ne kadar sürede kaynar?

Çoğu hastada 4-8 hafta içerisinde kaynama gerçekleşir.

Fizik tedavi gerekli midir?

Evet. Parmak hareket açıklığını ve kavrama gücünü geri kazanmak için fizik tedavi önemlidir.

Hangi doktora başvurmalıyım?

El ve parmak kırıklarının tanı ve tedavisi için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanına veya El Cerrahisi konusunda deneyimli bir uzmana başvurmanız önerilir.

Sonuç

Karpal, metakarpal ve parmak kırıkları; el fonksiyonlarını doğrudan etkileyen yaygın ortopedik yaralanmalardır. Erken tanı, doğru tedavi ve uygun rehabilitasyon sayesinde hastaların büyük çoğunluğu el becerilerini ve kavrama gücünü yeniden kazanabilmektedir. Özellikle skafoid kırıkları ve rotasyon deformitesi oluşturan parmak kırıklarında zamanında müdahale, uzun dönem fonksiyonların korunması açısından büyük önem taşır.