El Bileği Kırığı Nedir?
El bileği kırıkları, en sık görülen ortopedik yaralanmalar arasında yer alır. Genellikle el bileğini oluşturan radius, ulna ve el bileği kemiklerinde meydana gelen kırıklar olarak tanımlanır. En yaygın görülen kırık tipi, el bileğine yakın bölümde oluşan distal radius kırığıdır.
El bileği kırıkları her yaş grubunda görülebilir. Genç bireylerde yüksek enerjili travmalar sonucu oluşurken, ileri yaşlarda kemik erimesine (osteoporoz) bağlı olarak basit düşmeler sonrasında da gelişebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile el bileği fonksiyonlarının büyük oranda geri kazanılması mümkündür.
El Bileği Kırıkları Neden Olur?
El bileği kırıkları çoğunlukla düşme veya darbe sonucunda meydana gelir. Kişinin refleks olarak elini yere koyması, el bileğine yüksek miktarda kuvvet binmesine neden olur.
En sık nedenler
- Açık el üzerine düşme
- Trafik kazaları
- Spor yaralanmaları
- Bisiklet ve motosiklet kazaları
- Kayak ve snowboard kazaları
- İş kazaları
- Yüksekten düşme
- Osteoporoz
- Direkt darbe
El Bileği Kırıklarının Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler kırığın şiddetine göre değişebilir.
En sık görülen belirtiler
- Şiddetli el bileği ağrısı
- Hızla gelişen şişlik
- Morarma
- Hareket ettirememe
- El bileğinde şekil bozukluğu
- Kavrama gücünde azalma
- Parmak hareketlerinde zorlanma
- Dokunmakla hassasiyet
- El bileğinde eğrilik
- Bazı durumlarda uyuşma
Şiddetli deformite görülen hastalarda acil tıbbi değerlendirme gereklidir.
El Bileği Kırıkları Kimlerde Daha Sık Görülür?
Risk altında bulunan kişiler:
- Yaşlı bireyler
- Osteoporoz hastaları
- Sporcular
- Futbolcular
- Basketbolcular
- Kayak sporuyla uğraşanlar
- Bisiklet kullanıcıları
- Motosiklet sürücüleri
- İnşaat çalışanları
- Çocuklar
El Bileği Kırıkları Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı, ayrıntılı fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konulur.
Fizik Muayene
Doktor tarafından;
- Şişlik
- Hassasiyet
- Hareket açıklığı
- Parmak dolaşımı
- Sinir fonksiyonları
değerlendirilir.
Röntgen
İlk tercih edilen görüntüleme yöntemidir ve çoğu kırığı gösterir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Parçalı veya eklem içine uzanan kırıklarda ayrıntılı değerlendirme sağlar.
Manyetik Rezonans (MR)
Bağ yaralanmaları veya gizli kırıklardan şüphelenildiğinde kullanılabilir.
El Bileği Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi; kırığın tipi, parçalanma derecesi, hastanın yaşı ve günlük yaşam ihtiyaçlarına göre planlanır.
Alçı Tedavisi
Yer değiştirmemiş ve stabil kırıklarda alçı veya atel uygulaması yeterli olabilir.
Kapalı Redüksiyon
Yer değiştiren kırıklar ameliyatsız olarak düzeltilip alçıya alınabilir.
Cerrahi Tedavi
Aşağıdaki durumlarda ameliyat önerilebilir:
- Parçalı kırıklar
- Eklem içine uzanan kırıklar
- Açık kırıklar
- Yer değiştirmiş kırıklar
- Dengesiz kırıklar
- Sinir veya damar yaralanmasının eşlik ettiği durumlar
Cerrahi sırasında kırık; plak, vida, tel veya dış fiksatör kullanılarak anatomik pozisyonuna getirilir.
El Bileği Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyat, kırığın tipine göre genellikle 45-90 dakika sürmektedir.
Bölgesel veya genel anestezi altında uygulanır.
Modern kilitli plak sistemleri sayesinde kırık parçaları sağlam şekilde tespit edilir ve erken hareket imkânı sağlanabilir.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
- İlk günlerde el yüksekte tutulmalıdır.
- Parmak hareketlerine erken dönemde başlanır.
- Dikişler yaklaşık 10-14 gün içerisinde alınır.
- Doktor önerisine göre fizik tedavi uygulanabilir.
- Hafif günlük aktiviteler birkaç hafta içerisinde yapılabilir.
- Kemik kaynaması genellikle 6-8 hafta sürer.
- Tam güç kazanımı 3-6 ay içerisinde gerçekleşebilir.
El Bileği Kırığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen kırıklar ciddi sorunlara yol açabilir.
- Kalıcı şekil bozukluğu
- Hareket kısıtlılığı
- Kronik ağrı
- El bileğinde güç kaybı
- Eklem kireçlenmesi
- Yanlış kaynama
- Sinir sıkışmaları
- Günlük yaşam aktivitelerinde zorluk
El Bileği Kırıklarından Korunma Yolları
Riski azaltmak için şu önlemler alınabilir:
- Düzenli denge ve kas güçlendirme egzersizleri yapın.
- Osteoporoz tedavinizi ihmal etmeyin.
- Spor yaparken koruyucu ekipman kullanın.
- Kaygan zeminlerde dikkatli olun.
- Ev içinde düşme riskini azaltacak düzenlemeler yapın.
- Kalsiyum ve D vitamini yönünden dengeli beslenin.
Sık Sorulan Sorular
El bileği kırığı alçı ile iyileşir mi?
Yer değiştirmemiş ve stabil kırıklarda alçı tedavisi yeterli olabilir.
Her el bileği kırığında ameliyat gerekir mi?
Hayır. Kırığın tipine göre alçı veya cerrahi tedavi tercih edilir.
El bileği kırığı kaç haftada kaynar?
Çoğu hastada kemik kaynaması yaklaşık 6-8 hafta sürmektedir.
Ameliyat sonrası plak ömür boyu kalır mı?
Her zaman çıkarılması gerekmez. Şikâyete neden olmuyorsa plak ve vidalar yerinde bırakılabilir.
Fizik tedavi gerekli midir?
Hareket kısıtlılığı gelişen hastalarda fizik tedavi iyileşme sürecini hızlandırabilir.
El bileği kırığı sonrası spor yapılabilir mi?
Doktor kontrolünde kemik kaynaması tamamlandıktan sonra spor aktivitelerine kademeli olarak dönülebilir.
Hangi doktora başvurmalıyım?
El bileği kırıklarının tanı ve tedavisi için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanına başvurmanız gerekir.
Sonuç
El bileği kırıkları, doğru tedavi edilmediğinde hareket kaybı ve kalıcı fonksiyon bozukluklarına yol açabilen önemli yaralanmalardır. Erken tanı, doğru tedavi planlaması ve uygun rehabilitasyon sayesinde hastaların büyük çoğunluğu eski el fonksiyonlarına kavuşabilir. El bileğiniz üzerine düşme sonrası şiddetli ağrı, şişlik veya şekil bozukluğu geliştiyse zaman kaybetmeden Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına başvurmanız önemlidir.
Related projects
