El ve Parmak Kırıkları Nedir?
El ve parmak kırıkları, günlük yaşamda en sık karşılaşılan ortopedik yaralanmalar arasında yer alır. El; 27 kemikten oluşan karmaşık bir yapıya sahiptir ve bu kemiklerden herhangi birinde meydana gelen kırık, el fonksiyonlarını önemli ölçüde etkileyebilir. Parmak kırıkları ise elin ince hareketlerini, kavrama gücünü ve günlük aktiviteleri olumsuz etkileyebilir.
Kırığın tipi, yeri ve şiddeti tedavi planını belirleyen en önemli faktörlerdir. Erken tanı ve doğru tedavi ile çoğu hasta el fonksiyonlarını tamamen geri kazanabilir.
El ve Parmak Kırıkları Neden Olur?
El ve parmak kırıkları genellikle ani travmalar sonucu meydana gelir. Spor yaralanmaları, iş kazaları ve düşmeler en sık nedenler arasında yer alır.
En yaygın nedenler
- El üzerine düşme
- Parmak sıkışmaları
- Trafik kazaları
- Spor yaralanmaları
- İş kazaları
- Yumruk atma sonucu oluşan kırıklar
- Ezilme yaralanmaları
- Kapıya parmak sıkışması
- Ağır cisimlerin el üzerine düşmesi
El ve Parmak Kırıklarının Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler kırığın yerine ve şiddetine göre değişebilir.
En sık görülen belirtiler
- Ani başlayan şiddetli ağrı
- Parmakta veya elde şişlik
- Morarma
- Hareket ettirememe
- Parmakta şekil bozukluğu
- Parmaklarda eğrilik
- Kavrama gücünde azalma
- Parmak hareketlerinde kısıtlılık
- Dokunmakla hassasiyet
- Bazı hastalarda uyuşma
Açık kırıklarda kemik dışarıdan görülebilir ve bu durum acil müdahale gerektirir.
El ve Parmak Kırıkları Kimlerde Daha Sık Görülür?
Bu yaralanmalar her yaşta görülebilir.
Risk grubunda bulunan kişiler:
- Sporcular
- Basketbolcular
- Voleybolcular
- Futbolcular
- Dövüş sporlarıyla ilgilenenler
- İnşaat çalışanları
- Sanayi çalışanları
- Marangozlar
- Çocuklar
- Yaşlı bireyler
El ve Parmak Kırıkları Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile konur.
Fizik Muayene
Doktor tarafından;
- Parmak dizilimi
- Hareket açıklığı
- Kavrama gücü
- Dolaşım
- Sinir fonksiyonları
- Tendon bütünlüğü
değerlendirilir.
Röntgen
Kırığın yerini, tipini ve kayma derecesini belirlemek için ilk tercih edilen yöntemdir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Parçalı ve eklem içine uzanan kırıklarda ayrıntılı değerlendirme sağlar.
Manyetik Rezonans (MR)
Bağ, tendon ve yumuşak doku yaralanmalarının eşlik ettiği durumlarda kullanılabilir.
El ve Parmak Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, kırığın yerine ve stabilitesine göre planlanır.
Atel veya Alçı Tedavisi
Yer değiştirmemiş kırıklarda çoğu zaman yeterlidir.
Kapalı Redüksiyon
Yer değiştiren kırıklar cerrahiye gerek kalmadan düzeltilerek atel veya alçı uygulanabilir.
Cerrahi Tedavi
Aşağıdaki durumlarda ameliyat gerekebilir:
- Yer değiştirmiş kırıklar
- Parçalı kırıklar
- Açık kırıklar
- Eklem içine uzanan kırıklar
- Döner deformite oluşturan kırıklar
- Tendon veya sinir yaralanmasının eşlik ettiği kırıklar
Cerrahi sırasında kırık; K-teli, vida, mini plak veya özel implantlar kullanılarak anatomik pozisyonuna sabitlenir.
El ve Parmak Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyatın süresi kırığın yerine göre değişmekle birlikte genellikle 30-90 dakika arasında sürmektedir.
Lokal, bölgesel veya genel anestezi altında uygulanabilir.
Ameliyatın amacı kemiklerin doğru pozisyonda kaynamasını sağlayarak el fonksiyonlarını korumaktır.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
- Parmak hareketlerine mümkün olan en erken dönemde başlanır.
- El yüksekte tutulmalıdır.
- Dikişler yaklaşık 10-14 gün içerisinde alınır.
- Gerekli hastalarda el rehabilitasyonu uygulanır.
- Hafif günlük aktiviteler birkaç hafta içinde yapılabilir.
- Kemik kaynaması genellikle 4-8 hafta sürmektedir.
- Tam güç ve hareket açıklığı 2-4 ay içerisinde geri kazanılabilir.
El ve Parmak Kırıkları Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen kırıklar aşağıdaki sorunlara neden olabilir:
- Parmaklarda şekil bozukluğu
- Yanlış kaynama
- Hareket kısıtlılığı
- Kavrama gücünde azalma
- Parmaklarda dönme deformitesi
- Kronik ağrı
- Erken eklem kireçlenmesi
- Günlük yaşam aktivitelerinde zorluk
El ve Parmak Kırıklarından Korunma Yolları
Riski azaltmak için şu önerilere dikkat edilmelidir:
- Spor yaparken koruyucu ekipman kullanın.
- İş güvenliği kurallarına uyun.
- Ağır yük taşırken dikkatli olun.
- Parmak sıkışmalarını önleyecek tedbirler alın.
- Kas ve kemik sağlığını destekleyen egzersizler yapın.
- Kalsiyum ve D vitamini açısından dengeli beslenin.
Sık Sorulan Sorular
El ve parmak kırıkları alçıyla iyileşir mi?
Yer değiştirmemiş kırıkların büyük bölümü alçı veya atel ile başarılı şekilde tedavi edilebilir.
Her parmak kırığında ameliyat gerekir mi?
Hayır. Ameliyat yalnızca belirli kırık tiplerinde gereklidir.
Parmak kırığı kaç haftada iyileşir?
Çoğu parmak kırığında kemik kaynaması yaklaşık 4-6 hafta, el kemiklerinde ise 6-8 hafta sürebilir.
Parmak kırığı sonrası hareket kaybı olur mu?
Uygun tedavi ve rehabilitasyon ile çoğu hasta normal hareket açıklığını geri kazanabilir.
Parmak kırığında fizik tedavi gerekli midir?
Hareket kısıtlılığı gelişen hastalarda fizik tedavi ve el rehabilitasyonu oldukça faydalıdır.
Parmak kırığı spor yapmaya engel olur mu?
Geçici olarak engel olabilir. Kemik tamamen kaynadıktan sonra doktor önerisiyle spora dönüş mümkündür.
Hangi doktora başvurmalıyım?
El ve parmak kırıklarının tanı ve tedavisi için Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanına başvurmanız önerilir.
Sonuç
El ve parmak kırıkları, doğru tedavi edilmediğinde kalıcı hareket kaybı ve fonksiyon bozukluklarına neden olabilen önemli yaralanmalardır. Erken tanı, doğru tedavi yöntemi ve düzenli rehabilitasyon sayesinde hastaların büyük çoğunluğu el fonksiyonlarını yeniden kazanabilir. Elinizde veya parmağınızda travma sonrası ağrı, şişlik ya da şekil bozukluğu geliştiyse gecikmeden bir Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına başvurmanız önemlidir.
Related projects
